Çalışma hayatında iş sözleşmesinin feshi her zaman işçi için zorlu bir süreçtir. Ancak İş Kanunu, haksız veya geçersiz şekilde işten çıkarılan işçilere, işe iade davası açarak eski işlerine geri dönme hakkı tanımaktadır. İşe iade davası, iş sözleşmesi geçersiz bir nedenle feshedilen işçinin, işine geri dönmek için işverene karşı açtığı bir davadır.
İş Kanunu 18’e göre;
“Otuz veya daha fazla işçi çalıştıran işyerlerinde en az altı aylık kıdemi olan işçinin belirsiz süreli iş sözleşmesini fesheden işveren, işçinin yeterliliğinden veya davranışlarından ya da işletmenin, işyerinin veya işin gereklerinden kaynaklanan geçerli bir sebebe dayanmak zorundadır. (Ek cümle: 10/9/2014-6552/2 md.) Yer altı işlerinde çalışan işçilerde kıdem şartı aranmaz…”
Denilerek işveren tarafından işçinin geçerli bir neden olmaksızın işten çıkarılamayacağını hüküm altına almıştır.
İş Kanunu 20’ye göre;
“İş sözleşmesi feshedilen işçi, fesih bildiriminde sebep gösterilmediği veya gösterilen sebebin geçerli bir sebep olmadığı iddiası ile fesih bildiriminin tebliği tarihinden itibaren bir ay içinde işe iade talebiyle, İş Mahkemeleri Kanunu hükümleri uyarınca arabulucuya başvurmak zorundadır. Arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılamaması hâlinde, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren, iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılabilir. Taraflar anlaşırlarsa uyuşmazlık aynı sürede iş mahkemesi yerine özel hakeme de götürülebilir. Arabulucuya başvurmaksızın doğrudan dava açılması sebebiyle davanın usulden reddi hâlinde ret kararı taraflara resen tebliğ edilir. Kesinleşen ret kararının da resen tebliğinden itibaren iki hafta içinde arabulucuya başvurulabilir.
Feshin geçerli bir sebebe dayandığını ispat yükümlülüğü işverene aittir. İşçi, feshin başka bir sebebe dayandığını iddia ettiği takdirde, bu iddiasını ispatla yükümlüdür.
(Değişik üçüncü fıkra: 12/10/2017-7036/11 md.) Dava ivedilikle sonuçlandırılır. Mahkemece verilen karar hakkında istinaf yoluna başvurulması hâlinde, bölge adliye mahkemesi ivedilikle ve kesin olarak karar verir.”
İŞE İADE DAVASI AÇILABİLMESİNİN ŞARTLARI NELERDİR?
- İş Kanununa veya Basın İş Kanununa tabi olmalıdırlar.
- İşyerinde en az 30 işçi çalışıyor olmalıdır.
- İşçi, işyerinde en az 6 ay çalışmış olmalıdır.
- İşçi ile işveren arasında belirsiz süreli iş sözleşmesi olmalıdır.
- İşçinin iş sözleşmesi geçerli bir neden olmaksızın işveren tarafından feshedilmiş olmalıdır.
- İşçi işletmenin bütününü sevk ve idare eden işveren vekili ve yardımcısı durumunda olmamalıdır.
İŞ AKDİNİN FESHİ BİLDİRİMİ VE DAVA AÇMA SÜRESİ
İşten çıkarılan işçi fesih bildirimin kendisine tebliğinden itibaren 1 ay içerisinde işe iade talebiyle arabulucuya başvurmalıdır. Arabuluculuk sürecinde anlaşma sağlanamazsa, son tutanağın düzenlenmesinden itibaren 2 hafta içinde dava açılması gerekmektedir.
İŞE İADE DAVASINDA KARAR VE SONUÇLARI
Yargılama sonucunda iş sözleşmesinin feshedilmesinin geçersizliğine hükmolunması durumunda; işveren, işçiyi 1 ay içinde işe başlatmak zorundadır. İşçiyi başvurusu üzerine işveren 1 ay içinde işe başlatmaz ise, işçiye en az 4 aylık ve en çok 8 aylık ücreti tutarında tazminat ödemekle yükümlü olur. İşverenin işçiyi işe başlatıp başlatmaması konusunda seçimlik hakkı mevcuttur. Kesinleşen karara rağmen işçiyi işe başlatmayan işveren gerekli tazminatları ödemekle yükümlü olacaktır.
İşçi, işe iade kararının kesinleşmesinden itibaren 10 işgünü içinde işverene yazılı başvuru yapmak zorundadır. Süresi içerisinde başvuruda bulunmaması durumunda işverence yapılmış olan fesih geçerli fesih sayılır ve işveren sadece bunun hukuki sonuçları ile sorumlu olur.
SONUÇ
İşe iade davası, işçinin iş güvencesini korumak için önemli bir hukuki yoldur. Ancak sürelere dikkat edilmesi ve usulüne uygun başvuru yapılması büyük önem taşır. Bu süreçte profesyonel bir destek almak hak kaybının önüne geçmek adına en doğru adım olacaktır.
Comments are closed